Ölçüm yapmadan kaliteli iş çıkarmak zordur. Bu süreç, el aletleri ve montaj ve tamir aletleri ile yapılan işlerde sonucu doğrudan etkiler. Çünkü ölçüm, işin “doğru” olup olmadığını belirleyen tek objektif veridir. Marangozlukta bir milimetre, metal işlerinde bir ondalık. Elektrik tarafında ise yanlış ölçülen bir değer, arıza tespitini tamamen farklı yöne sürükleyebilir. Bu yüzden ölçüm ve test aletleri, yalnızca yardımcı ekipman değil; kalite kontrolün omurgasıdır.
Ölçüm cihazı seçerken iki kavramı ayırmak gerekir: doğruluk ve çözünürlük. Çözünürlük, cihazın gösterebildiği en küçük birimdir. Doğruluk ise gerçeğe ne kadar yakın ölçtüğüdür. 0,01 mm gösteren bir kumpas, kalibrasyonu bozuksa “hassas” görünür ama hatalı sonuç verir. Bu rehber, hem mekanik ölçüm hem de elektriksel test tarafında pratik teknik noktaları bir araya getirir; özellikle bahçe aletleri ve elektrikli aletler kullanılan uygulamalarda ölçümün rolü daha da belirginleşir.
Şerit metre basit görünür. Ancak doğruluk; kancanın boşluğu, şeridin esnemesi ve ölçüm tekniğine bağlıdır. Kancalı uç, iç ve dış ölçümde telafi payı bırakacak şekilde tasarlanır. Kanca gevşediyse ölçüm sapar. Bu nedenle “metre bozuk mu” sorusu çoğu zaman kanca kontrolüyle başlar.
Su terazisi, yatay ve düşey doğrultuyu kontrol eder. Terazinin şişesi (vial) sağlam olmalıdır. Basit bir kontrol yöntemi şudur: Teraziyi bir yüzeye koy, oku, ardından aynı yerde 180° çevir. Okuma değişiyorsa sorun vardır. Bu test, sahada hızlı doğrulama için oldukça pratiktir.
Kumpas, dış çap, iç çap ve derinlik ölçümlerinde kullanılır. Dijital kumpaslar okunabilirliği artırır. Verniyerli (analog) kumpaslar ise pil derdi olmadan çalışır. Burada kritik nokta, çenelerin paralelliği ve sürgünün boşluksuz hareketidir. Çeneye çapraz yük bindirmek ölçümü bozar. Aynı parçada farklı kullanıcıların farklı sonuç almasının nedeni çoğu zaman budur.
Mikrometre, kumpastan daha hassas ölçüm sağlar. Ancak hassasiyet, doğru kullanımla anlam kazanır. Ratchet (tıkır) mekanizması, sıkma kuvvetini standartlaştırır. Mikrometreyi “güç uygulayarak” sıkmak ölçümü saptırır. Ayrıca sıcaklık farkı da önemlidir. Parça elde ısınıyorsa ölçüm değişebilir.
Multimetre, voltaj, akım ve direnç ölçümü için temel test cihazıdır ve çoğu zaman elektrikli aletler ile yapılan işlerde teşhis amacıyla kullanılır. AC/DC ayrımı burada hayati önem taşır. Ölçüm modunu yanlış seçmek yanıltıcı sonuç verir. Ayrıca probların doğru girişe takılması gerekir. Akım ölçümü için kullanılan giriş, voltaj ölçümünden farklıdır. Bu detay atlanırsa sigorta atar. Hatta cihaz zarar görebilir.
Süreklilik testi kablo kopukluğu aramak için hızlı bir yöntemdir. Diyot testi ise yarı iletken elemanların yönlü iletimini kontrol eder. Burada önemli olan, devre enerjisizken ölçüm yapmaktır. Enerjili devrede direnç veya diyot ölçmeye çalışmak cihazı yanıltır. Bazı durumlarda cihazı da riske atar.
Kalibrasyon, cihazın referans standartlara göre doğruluğunun kontrol edilmesidir. Sanayide belirli periyotlarla kalibrasyon zorunludur. Ev/atölye kullanıcıları içinse “doğrulama” alışkanlığı bile büyük fark yaratır. Örneğin kumpası kapatıp sıfır kontrolü yapmak basit ama etkilidir. Multimetrede ise bilinen bir pil veya referans dirençle kontrol yapılabilir.
Ölçüm ve test aletleri, doğru kullanıldığında işin kalitesini bir üst seviyeye taşır. Doğruluk ile çözünürlük farkını bilmek, kalibrasyon/ doğrulama alışkanlığı edinmek ve doğru teknikle ölçüm yapmak; hem hatayı azaltır hem de zaman kazandırır. Kısacası iyi ölçüm, iyi işin başlangıcıdır.
Ziyaretçi Sayısı: Yükleniyor...